۸۶۰۸۶۳۲۶
info@
caracaltravel.com
اشتراک‌گذاری
ترجمه:
منبع:
تاریخ سه شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۷

درخت سرخدار یکی از قدیمی‌ترین گونه‌های گیاهی دنیا، و از منابع طبیعی و ارزشمند استان گلستان به شمار می‌رود که از لحاظ ذخایر ژنتیکی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. گونه سرخدار با وجود پراکنش های وسیع در دنیا، طی سالیان اخیر به دلایل متعددی با خطر انقراض مواجه شده است.

سرخدارها از معدود سوزنی برگان ایران اند که در دوران سوم زمین شناسی در برخی نقاط دنیا مثل امریکای شمالی، اروپا، مدیترانه، شمال افریقا، غرب آسیا و شمال ایران رشد کردند ولی به تدریج تحت تاثیر عوامل مختلف اکولوژیکی، از بین رفته و یا در حال نابودی اند. سرخدارهای معمولی از خانواده Taxaceae که خود شامل سه جنس با نام‌های Austrotaxu، Torreya و Taxus می‌شود، هستند. جنس Taxus شامل یک گونه با نام Taxus baccata و 7 یا 8 زیر گونه است.

 

نام‌های مختلف برای Taxus Baccata

انگلیسی: Yew  فرانسه: If d Europe   آلمانی: If enbaum  فارسی: سرخدار عربی: زرنب

درخت سرخدار

سرخدارها درختانی سوزنی برگ و سایه پسند هستند، در دسته بندی مخروطیان قرار دارند و به تغییرات شدید دمایی حساس هستند. تنه ای کلفت دارند و رنگ چوب‌شان قهوه ای مایل به قرمز است. برگ سرخدارها سبز تیره، سوزنی و براق است و به صورت دو ردیف روی شاخه ای افقی قرار دارند. طول برگ‌ها حدود 12 تا 30  و عرض آن‌ها بین 2 تا 3 میلی متر است. درختان جوان‌تر برگ‌هایی روشن‌تر دارند. ارتفاع این درختان از حدود 10 تا 18 متر متفاوت است اما برخی تا ارتفاع 24 متر هم رشد می‌کنند.  

جنس ماده این درختان میوه نمی‌دهد اما محصولی شبیه به توت تولید می‌کند. این محصولات در واقع دانه‌هایی هستند سمی و غیر قابل خوردن که با غلافی قرمز و گوشتی پوشیده شدند و ظاهر درختان را زیبا می‌کنند.

جوانه زدن بذر این گیاهان نامنظم و طولانی است. اما اغلب در اوایل بهار رخ می‌دهد و دو تا سه سال به طول می‌انجامد.

بذرها توسط پرندگان پخش می‌شوند و رنگ متمایل به زرد دارند. گاهی از میان بذرهایی که پرندگان برای تغذیه زمستانی خود جمع آوری می‌کنند برخی رشد می‌کنند و تبدیل به نونهالان کوچک می‌شوند.

سرخدارها در ایران در بخش‌های شمالی کشور مثل پونه آرام و افرا تخته گرگان، جنگلهای سوادکوه و ناهار خوران و دره‌های گیلان، مازندران و گرگان، پراکنده شده اند.

ویژگی‌ها و بهره برداری‌های بی رویه

بهترین اطلاعات در مورد تاریخچه درختان سرخدار به قرون وسطی و تجارت چوب در آلمان باز می‌گردد. در قرن 17 از چوب این درختان در ساخت مبلمان و در اوایل قرن بیستم برای ساخت درب و پنجره استفاده می‌شده است.

سرخدارها دارای برگ‌هایی دائمی و همیشه سبز هستند. این ویژگی سبب شد تا سابقا از سرشاخه‌های آن‌ها درگل فروشی‌ها استفاده شود. وجود برگ‌های همیشه سبز و چوب‌های غیر قابل فساد در گذشته‌های دور نیز این گیاه را به سمبل ابدیت برای مردم اروپا مبدل کرده بود.

چوب آن‌ها در مناطق مرطوب و یا حتی زیر خاک برای مدت طولانی در برابر شرایط نامساعد اقلیمی مثل تغییرات دما و رطوبت مقاوت می‌کند و دچار پوسیدگی نمی‌شود. مرغوبیت و در عین حال بی توجهی و ثبت ملی نشدن این درختان زمینه مناسبی را برای قاچاقچیان چوب این گونه فراهم کرد.

فواید این درختان تنها به برگ‌ها و چوب آن‌ها ختم نمی‌شود. درختان سرخدار فرسایش خاک را کنترل می‌کنند و خواص دارویی و درمانی نیز دارند.

ماده تاکسول که اغلب از پوست خارجی این درخت‌ها استخراج می‌شود برای درمان سرطان‌های سینه، تخمدان، کبد و خون استفاه می‌شوند.

دلایل انقراض

رشد کند و دوره بذردهی نامنظم و طولانی این درختان از عوامل اصلی رو به زوال رفتن‌شان به شمار می‌روند. به طوری‌که رویش ارتفاعی آن‌ها سالانه حدود 10 سانتی متر است و بذردهیشان از سن 30 سالگی آغاز می‌شود.

قطع درختان توسط انسان‌ها، آلودگی هوا و تخریب محیط زیست، خسارات ناشی از آتش سوزی، خشکی خاک و تغییرات آب‌های زیر زمینی، آسیب دیدن بذر توسط پرندگان و حشرات، سمی شدن خاک‌های جنگلی، برخی از اصلی‌ترین دلایل به خطر افتادن نسل این گونه در ایران هستند.

عوامل دیگری نظیر خوش خوراک بودن نهال سرخدارها برای حیوانات وحشی، بهره برداری‌های بی رویه، آگاه نبودن مردم از ارزش‌های این درخت‌ها، سمی بودن برگ‌ها برای دام‌ها که سبب قطع درختان توسط دامدارها می‌شود، مرغوبیت چوب و... سبب شدند تا این گونه بومی جنگل‌های شمال ایران به طور جدی با خطر انقراض رو به شوند.

 

 

سفرهای پیشنهادی

مطالب پیشنهادی

عضویت در خبرنامه کاراکال
برای اطلاع از مطالب جدید، تورها و برنامه‌های ویژه کاراکال، می‌توانید پست الکترونیک و شماره همراه خود را وارد کنید و دکمه + را کلیک کنید: